Met wakker besef kom je ver
Wie oude
fotoboeken over de Nederlandse openbare ruimte ziet, waant zich in een
pixelparadijs. Wat opvalt, is de gelaagdheid van dat publieke domein. De
ontwerpers tonen hun veelzijdigheid in maatvoering, kleur, materialen en
detailleringen. Eye candy – never a dull moment.
Gunnen
Grote
ogen opzetten. Onder de indruk zijn van publieke ruimte. Dat is wat we
Nederland opnieuw gunnen. Zeker nu. In de 21ste eeuw conflicteert de
individualisering – die je afleest aan mensen op straat, in parken, op
terrassen – met de groeiende uniformiteit van de buitenruimte. Bovendien is de
overgang tussen particuliere en openbare ruimte harder en scherper. De
‘tussenruimten’, waar je vroeger ongehinderd op een bankje kon zitten,
verdwijnen of zijn aan vigilantie onderworpen: stations, bibliotheken,
postkantoren.
In ons werk bij Heijmans ervaren we dagelijks
de verantwoordelijkheid om zorgvuldig en intelligent met openbare ruimte om te
gaan. Scherp kijken, scherp denken. Moet ook: tijdens het ontwerpen van de
openbare ruimte duiken telkens dilemma’s op.
Lastige
keuzes
Enkele
van die lastige keuzes? Kwaliteit versus schraalheid, investeringen versus kostenbesparing,
lange termijn versus korte termijn en zeggenschap versus opgelegd pandoer. Wat
het kiezen bemoeilijkt, is de veranderde grondhouding – letterlijk en
figuurlijk – van de overheid. Zeker onder druk van bezuinigingen beperkt zij
zich tot zaken als wet- en regelgeving, techniek en beheer. Zo is haar aandacht
voor het ontwerp van de publieke ruimte niet langer vanzelfsprekend. Sterker:
de kennis en expertise van de overheid op dat terrein dreigt te eroderen.
Dromen
En toch.
Toch zien wij het als een voorrecht om – met inachtneming van alle complexiteit
– invloed op de publieke ruimte te kunnen uitoefenen. We blijven dromen. En
onze vergezichten metterdaad realiseren, want in louter woorden kun je niet wandelen,
winkelen of werken.
Hoe wij de 21ste eeuw blijven betreden? Met
stevige stappen. Elke dag weer – ook tijd is ruimte. Tegelijkertijd zullen we ons
blijven hoeden voor verschraling van het openbare domein. Wat ons daarin helpt, zijn gezond
verstand, creativiteit en menselijke maat. Zij zorgen er ook voor dat wij onszelf
herkennen in de dienstbare stedenbouw van Joan Busquets.
Knipoog
Het
slotwoord: dat is voor de naamgever van de prijs die Busquets ontvangt. In
hoofdstuk 29 van ‘De Lof der Zotheid’ stelt Desiderius Erasmus met een knipoog:
“Zoals er niets dwazer is dan een averechtse wijsheid,
zo is er niets onverstandiger dan verkeerd toegepast verstand.” In dat wakkere besef
blijven wij ons inzetten voor leefbare openbare ruimte.
Pim
Bosch, directeur Heijmans Vastgoed
Rob van Kalmthout, directeur Proper-Stok
Heijmans is sponsor van Erasmus Festival Brabant 2011
